بولتون: اتحاد ایران و چین، چالش بزرگ آمریکا در عصر جدید
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا و از چهرههای برجسته نئومحافظهکار، ضمن انتقاد شدید از عملکرد دولت ترامپ در قبال ایران، نگرانی عمیق خود را از شکلگیری یک محور راهبردی میان تهران، پکن و مسکو ابراز کرده است. او این اتحاد را چالشی بلندمدت برای جایگاه جهانی ایالات متحده میداند.بولتون با انتقادی بیسابقه از دولت دونالد ترامپ، به نبود انسجام، ناآگاهی و ناکارآمدی در تیم سیاست خارجی آمریکا اشاره کرد. وی به خصوص از “استیون ویتکاف”، مذاکرهکننده ارشد آمریکا در پروندههای هستهای ایران، جنگ روسیه و اوکراین و جنگ غزه، به عنوان فردی “فاقد تجربه در حوزههایی چون ایران، روسیه، سلاحهای هستهای و کنترل تسلیحات” یاد کرد. او همچنین ناتوانی واشنگتن در مهار برنامه هستهای ایران و نبود انسجام در تیم مذاکرهکننده دولت ترامپ را مورد انتقاد قرار داد و این انتخاب را نشانهای از مدل تصمیمگیری ترامپ دانست که “بهجای وفاداری، خواهان اطاعت محض از اطرافیانش است”. بولتون تاکید کرد که این ضعف فنی و سیاسی تنها به حوزه ایران محدود نمیشود و “ما در مورد ۲ موضوع از حساسترین موضوعات امنیتی، یعنی ایران و اوکراین، هیچ تیم تخصصی در میدان نداریم.
روایت شخصی ترامپ از سیاست خارجی
سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل، درک شخصی ترامپ از سیاست خارجی را مورد اشاره قرار داد و گفت: “ترامپ فلسفه سیاسی ندارد. او معتقد است اگر با یک رهبر خارجی رابطه شخصی خوبی داشته باشد، یعنی روابط ایالات متحده با آن کشور خوب است”. بولتون افزود که ترامپ فکر میکند اگر با پوتین دوست باشد، همه چیز بین آمریکا و روسیه خوب است، در حالی که پوتین ترامپ را دوست خود نمیبیند و معتقد است میتواند او را “بازی دهد”. او هشدار داد که این وضعیت به متحدان آمریکا این پیام را میدهد که “حس راهبردی خود را از دست دادهایم”
مخالفت با برنامه غنیسازی ایران و انتقاد از برجام
بولتون بار دیگر بر مخالفت خود با حق ایران برای برخورداری از برنامه غنیسازی اورانیوم تاکید کرد. وی توافق برجام را به شدت مورد حمله قرار داد و مدعی شد که “اشکال اساسی توافق ۲۰۱۵ این بود که به ایران امکان غنیسازی داد”. به گفته بولتون، کشورهای خلیج فارس از آمریکا پرسیدهاند که چرا به آنها اجازه غنیسازی نمیدهد، اما به ایران اجازه داده است. او همچنین با اشاره به نامه ترامپ به آیتالله خامنهای و تعیین مهلت دو ماهه برای مذاکره، بیان کرد که به نظر میرسد این مهلت به پایان رسیده و توافقی در راه نیست. بولتون عدم وجود توافق قابل قبول را پرسشی اساسی برای اسرائیلیها دانست و گفت که آنها باید تصمیم بگیرند تا چه زمانی منتظر بمانند و خطر دستیابی ایران به سلاح هستهای را بپذیرند یا “علیه این برنامه اقدام کنند”.
تهدید ایران در منطقه و نادیده گرفتن اقدامات رژیم صهیونیستی
بولتون در ادامه مدعی شد که “دیدگاه راهبردی کشورهای عربی منطقه و اسرائیل دربرابر ایران یکی است و پیمان ابراهیم از همین مسئله نشأت میگیرد” و “ایران بزرگترین تهدید علیه امنیت و ثبات در منطقه است”. این در حالی است که بولتون در اظهارات خود هیچ اشارهای به اقدامات “تجاوزکارانه و جنایات جنگی رژیم صهیونیستی” نمیکند. او بدون اشاره به حملات هوایی رژیم صهیونیستی به سوریه، عراق، لبنان و یمن و حمله به نوار غزه که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی فلسطینی شده است، صرفاً تاکید میکند که “در خاورمیانه امروز، تهدید اصلی صلح و امنیت، بیهیچ تردیدی، ایران است”.
هراس از اتحاد راهبردی تهران، پکن و مسکو
یکی از مهمترین بخشهای گفتوگوی بولتون، به شکلگیری همکاری راهبردی ایران با چین و روسیه مربوط میشود که او آن را “تهدیدی جدی برای جایگاه بینالمللی آمریکا” میداند. مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا گفت: “ایران یکی از اضلاع بیرونی محور در حال شکلگیری میان پکن و مسکو است. اگر ما از منطقه عقبنشینی کنیم، چین جای آن را پر میکند”. او همچنین تاکید کرد که “ایران و چین در حال تقویت همکاری اقتصادی، فناورانه و ژئوپلیتیکی هستند. این برای آمریکا در قرن پیشرو یک چالش بزرگ خواهد بود”. بولتون با لحنی نگران، از تغییر موازنه قدرت در سطح بینالملل سخن گفت و بر لزوم حفظ حضور آمریکا در منطقه غرب آسیا تاکید کرد، چرا که در غیر این صورت “چین بلافاصله جای آن را خواهد گرفت”